Hội chứng rối loạn sinh tủy — hay gọi tắt là MDS — là tình trạng tủy xương "làm việc không hiệu quả": vẫn sản xuất tế bào máu nhưng chất lượng kém, tế bào bị dị dạng và chết sớm trước khi ra được máu ngoại vi. Vì bệnh diễn tiến âm ỉ và một tỷ lệ đáng kể cuối cùng chuyển thành lơ xê mi cấp, MDS còn được gọi là "tiền lơ xê mi".

Vì sao mắc bệnh?

Nguyên nhân cũng chưa rõ ràng, được cho là tương tự các yếu tố nguy cơ của lơ xê mi cấp (tia xạ, hóa chất, sau hóa trị ung thư khác).

Dấu hiệu nhận biết

Bệnh thường gặp ở người trên 50 tuổi. Thiếu máu dai dẳng, đáp ứng kém với việc bổ sung sắt/vitamin, thường là dấu hiệu đầu tiên khiến người bệnh đi khám. Có thể kèm nhiễm trùng tái diễn hoặc dễ bầm tím/chảy máu do các dòng tế bào máu khác cũng bị ảnh hưởng.

Ai dễ mắc hơn?

Người lớn tuổi (nam nhiều hơn nữ), người từng hóa trị/xạ trị ung thư khác.

Phòng ngừa

Không có cách phòng ngừa đặc hiệu.

Chẩn đoán bằng cách nào?

Tủy đồ là xét nghiệm quan trọng, cho thấy hình ảnh tủy "sinh máu không hiệu lực" — tế bào dị dạng dù số lượng có thể bình thường. Sinh thiết tủy xương và xét nghiệm gen/nhiễm sắc thể giúp phân loại thể bệnh và tiên lượng, từ đó quyết định hướng theo dõi hay cần điều trị tích cực.

Điều trị như thế nào?

Tùy nhóm nguy cơ: nhóm nguy cơ thấp có thể chỉ cần theo dõi và hỗ trợ (truyền máu khi cần, thuốc kích thích sinh máu), nhóm nguy cơ cao cần thuốc chuyên biệt hoặc ghép tế bào gốc đồng loài — đây là phương pháp có khả năng mang lại cơ hội khỏi bệnh lâu dài cho một số người bệnh phù hợp.

Nguồn tham khảo

Bộ Y tế (2025). "Hội chứng rối loạn sinh tủy", Bài 30, trong Hướng dẫn chẩn đoán và điều trị một số bệnh lý Huyết học.
Arber DA, Orazi A, Hasserjian R, et al. (2016). The 2016 revision to the World Health Organization classification of myeloid neoplasms and acute leukemia. Blood, 127(20), 2391-2405.
National Comprehensive Cancer Network (2021). Clinical Practice Guidelines in Oncology: Myelodysplastic Syndromes, Version 1.2021.
Garcia-Manero G, Chien KS, Montalban-Bravo G. (2020). Myelodysplastic syndromes: 2021 update on diagnosis, risk stratification and management. American Journal of Hematology, 95(11), 1399-1420.
Platzbecker U. (2019). Treatment of MDS. Blood, 133(10), 1096-1107.
Hoffbrand AV, Moss PAH. (2016). Myelodysplasia, trong Hoffbrand's Essential Haematology, 7th Edition. John Wiley & Sons.
Hematology.org — Hội Huyết học Hoa Kỳ (ASH), mục Patients: Blood Cancers (hematology.org/education/patients/blood-cancers).

MDS: khi tủy xương hoạt động không hiệu quả