Các xét nghiệm và thủ thuật huyết học thường gặp

Khác với các bài trên, đây là bài giới thiệu về các xét nghiệm/kỹ thuật bạn có thể được chỉ định khi điều trị bệnh máu, không phải một bệnh cụ thể.

Gạn tách thành phần máu (apheresis)

Máy sẽ lấy máu ra ngoài cơ thể, tách và loại bỏ phần bất thường (huyết tương dư kháng thể, tế bào máu tăng quá cao...), rồi truyền trả phần còn lại về cho bạn. Dùng trong nhiều tình huống cấp cứu như máu quá đặc (bệnh Waldenström), bạch cầu/tiểu cầu tăng quá cao cần hạ nhanh, hoặc một số bệnh tự miễn.

Xử trí tai biến truyền máu

Truyền máu nhìn chung an toàn, nhưng đôi khi xảy ra phản ứng (sốt, dị ứng, hiếm hơn là phản ứng tan máu) — cơ sở y tế có quy trình theo dõi sát trong và sau truyền máu để phát hiện và xử trí kịp thời nếu có bất thường.

Ghép tế bào gốc tạo máu

Có hai loại — ghép tự thân (dùng chính tế bào gốc của người bệnh, thường sau hóa trị liều cao để "khởi động lại" tủy xương, dùng nhiều trong đa u tủy xương, u lympho) và ghép đồng loài (dùng tế bào gốc từ người hiến phù hợp HLA, có thể mang lại cơ hội khỏi bệnh với một số bệnh máu ác tính hoặc bệnh tủy xương nặng, nhưng cần chuẩn bị kỹ và theo dõi biến chứng lâu dài hơn).

Xét nghiệm huyết thanh học nhóm máu

Xác định nhóm máu ABO, Rh và sàng lọc kháng thể bất thường — bắt buộc trước mỗi lần truyền máu để đảm bảo an toàn, đặc biệt quan trọng với người cần truyền máu nhiều lần (thalassemia, bệnh máu ác tính đang hóa trị).

Liệu pháp CAR-T

Lấy tế bào miễn dịch (tế bào T) của chính người bệnh, "huấn luyện" trong phòng thí nghiệm để nhận diện và tiêu diệt tế bào ung thư, rồi truyền lại vào cơ thể. Đây là hướng điều trị mới, hiện áp dụng cho một số trường hợp lơ xê mi cấp dòng lympho, u lympho tế bào B và đa u tủy xương đã tái phát/kháng trị với các phương pháp khác, cho tỷ lệ đáp ứng khá cao.

Xét nghiệm tế bào và mô bệnh học

Đây là nhóm xét nghiệm nền tảng của cả chuyên ngành huyết học — từ tủy đồ, sinh thiết tủy xương, sinh thiết hạch, đến xét nghiệm dấu ấn miễn dịch (flow cytometry) — giúp xác định chính xác loại tế bào bất thường, từ đó chẩn đoán đúng bệnh và chọn đúng hướng điều trị.