Gạn tách thành phần máu: khi nào bác sĩ chỉ định apheresis

Gạn tách thành phần máu (apheresis) là kỹ thuật dùng máy tự động lấy máu ra khỏi cơ thể, tách máu thành từng thành phần (huyết tương, hồng cầu, bạch cầu, tiểu cầu), loại bỏ phần bất thường cần xử lý, rồi truyền trả các thành phần còn lại về cho người bệnh. Đây là kỹ thuật hỗ trợ điều trị nhanh trong nhiều tình huống khác nhau của huyết học, không phải một loại bệnh.

Khi nào cần dùng đến kỹ thuật này?

Tùy vào thành phần cần loại bỏ, apheresis được chia thành nhiều loại chỉ định khác nhau:

• Trao đổi huyết tương: khi máu quá đặc do dư thừa kháng thể/protein bất thường (bệnh Waldenström, đa u tủy xương), hoặc trong cấp cứu TTP
• Gạn tách tế bào máu: khi bạch cầu, tiểu cầu hoặc hồng cầu tăng cao đột ngột (lơ xê mi cấp/mạn, tăng tiểu cầu, đa hồng cầu), cần hạ nhanh để tránh tắc mạch
• Trao đổi hồng cầu: thay hồng cầu bệnh lý bằng hồng cầu khỏe mạnh, dùng trong một số bệnh về huyết sắc tố

Quy trình thực hiện như thế nào?

Người bệnh được đặt đường truyền tĩnh mạch (có thể ở tay hoặc qua catheter tĩnh mạch trung tâm nếu cần thực hiện nhiều lần), sau đó máu được đưa qua máy tách chuyên dụng trong khoảng vài giờ mỗi lần. Quá trình này thường cần lặp lại nhiều đợt tùy vào bệnh lý và mức độ đáp ứng.

Có nguy hiểm không?

Đây là thủ thuật được thực hiện tại bệnh viện dưới sự theo dõi của nhân viên y tế, nhìn chung an toàn nhưng vẫn cần theo dõi các phản ứng có thể xảy ra như hạ huyết áp, cảm giác tê tay chân (do dùng thuốc chống đông trong quá trình gạn tách), nên người bệnh sẽ được giám sát sát trong suốt quá trình thực hiện.