Huyết đồ, tủy đồ và sinh thiết: các xét nghiệm nền tảng của huyết học

Nếu đang được thăm khám vì nghi ngờ bệnh máu, bạn sẽ thường nghe đến ba xét nghiệm này. Chúng bổ sung cho nhau chứ không thay thế nhau — mỗi xét nghiệm nhìn vào một "lớp" khác nhau của quá trình tạo máu.

Huyết đồ

Là xét nghiệm soi trực tiếp tiêu bản máu ngoại vi dưới kính hiển vi, quan sát hình thái và số lượng từng loại tế bào máu. Được chỉ định khi xét nghiệm tổng phân tích tế bào máu (loại xét nghiệm máu thông thường) cho kết quả bất thường — ví dụ máy đếm cảnh báo có tế bào non lạ, hoặc số lượng bạch cầu/hồng cầu/tiểu cầu bất thường. Hình thái tế bào quan sát được có thể gợi ý ngay hướng chẩn đoán, ví dụ hồng cầu nhỏ nhược sắc gợi ý thiếu máu thiếu sắt hoặc thalassemia.

Tủy đồ (xét nghiệm tế bào học tủy xương)

Là bước sâu hơn: bác sĩ dùng kim chuyên dụng chọc hút một lượng nhỏ dịch tủy xương (thường ở xương chậu), rồi soi tế bào tủy dưới kính hiển vi. Đây là xét nghiệm cần thiết khi huyết đồ chưa đủ để chẩn đoán, hoặc khi nghi ngờ các bệnh mà tổn thương chính nằm ở tủy xương — như lơ xê mi cấp, hội chứng rối loạn sinh tủy, đa u tủy xương, hoặc để đánh giá tủy xương có bị bệnh khác xâm lấn hay không (ví dụ u lympho, ung thư di căn tủy). Thủ thuật này chỉ gây khó chịu thoáng qua tại chỗ chọc, không cần gây mê toàn thân.

Sinh thiết tủy xương

Khi chọc hút tủy đồ không lấy được đủ tế bào để đánh giá (ví dụ tủy quá nghèo tế bào hoặc bị xơ hóa), bác sĩ sẽ lấy một mảnh mô tủy xương nhỏ (thay vì chỉ hút dịch) để làm xét nghiệm mô bệnh học — cho thấy được cấu trúc tổng thể của tủy xương, điều mà tủy đồ đơn thuần không thể hiện đầy đủ.

Khi nào bạn có thể cần làm các xét nghiệm này?

Ngoài lúc chẩn đoán ban đầu, các xét nghiệm này còn được lặp lại trong quá trình điều trị để đánh giá đáp ứng, hoặc sau ghép tế bào gốc để kiểm tra mảnh ghép đã "mọc" tốt chưa.