Xử trí tai biến truyền máu: những phản ứng có thể gặp và cách xử trí

Tai biến truyền máu là các phản ứng bất thường có thể xảy ra khi truyền máu hoặc chế phẩm máu — do tương tác không mong muốn giữa cơ thể người bệnh và đơn vị máu được truyền. Phần lớn phản ứng chỉ ở mức nhẹ và tự hồi phục, nhưng một số ít trường hợp có thể nghiêm trọng, nên các cơ sở y tế luôn theo dõi sát người bệnh trong và sau khi truyền máu.

Các mức độ phản ứng

• Nhẹ: phát ban, mẩn ngứa, mề đay ngoài da
• Trung bình: rét run, sốt, mạch nhanh, đau đầu, mệt mỏi
• Nặng (hiếm gặp): sốt cao, khó thở, đau ngực, đau lưng, tụt huyết áp, nước tiểu sẫm màu, chảy máu bất thường

Phản ứng có thể xảy ra ngay trong lúc truyền (tai biến cấp) hoặc xuất hiện muộn hơn, thậm chí nhiều ngày sau (tai biến chậm).

Vì sao xảy ra?

Nguyên nhân đa dạng: bất đồng nhóm máu, dị ứng với thành phần trong túi máu, phản ứng sốt không do tan máu, quá tải tuần hoàn (truyền quá nhanh/quá nhiều), hoặc hiếm gặp hơn là lây nhiễm tác nhân qua đường máu dù các đơn vị máu đều đã được sàng lọc kỹ trước khi sử dụng.

Người bệnh cần biết gì?

Trong lúc truyền máu, nếu thấy bất kỳ dấu hiệu khó chịu nào — ngứa, nóng bừng, ớn lạnh, khó thở, đau lưng, buồn nôn — cần báo ngay cho nhân viên y tế thay vì chịu đựng, vì phát hiện và xử trí sớm là yếu tố quan trọng nhất quyết định mức độ nghiêm trọng của phản ứng.

Xử trí như thế nào?

Ngay khi nghi ngờ có phản ứng, việc truyền máu sẽ được tạm dừng để đánh giá. Với phản ứng nhẹ, có thể chỉ cần thuốc kháng histamin và tiếp tục truyền chậm hơn sau khi ổn định. Với phản ứng nặng hơn, cần xét nghiệm xác định nguyên nhân (kiểm tra lại nhóm máu, tìm dấu hiệu tan máu, cấy máu tìm nhiễm khuẩn...) và điều trị hỗ trợ tích cực tùy loại phản ứng.