Hemophilia mắc phải: khi người lớn tuổi đột nhiên dễ chảy máu

Hemophilia mắc phải là bệnh chảy máu bất thường, hiếm gặp, xảy ra khi cơ thể tự sinh ra kháng thể tấn công yếu tố đông máu VIII hoặc IX của chính mình. Điểm khác biệt quan trọng so với hemophilia bẩm sinh (di truyền, phát hiện từ nhỏ, gần như chỉ gặp ở nam giới): bệnh này xuất hiện đột ngột ở người trưởng thành, không có tiền sử chảy máu trước đó và không có yếu tố gia đình, gặp ở cả nam và nữ.

Vì sao mắc bệnh?

Thường gặp ở người lớn tuổi có bệnh ung thư, bệnh tự miễn kèm theo, hoặc phụ nữ sau sinh. Một số trường hợp liên quan đến việc dùng thuốc.

Dấu hiệu nhận biết

• Xuất huyết dưới da và mô mềm — thường biểu hiện rầm rộ, bầm tím lan rộng
• Có thể chảy máu tiêu hóa, tiểu máu, chảy máu sau sinh hoặc sau phẫu thuật
• Khác với hemophilia bẩm sinh, chảy máu khớp ít gặp hơn nhiều

Ai dễ mắc hơn?

Người lớn tuổi có ung thư hoặc bệnh tự miễn, phụ nữ sau sinh.

Có phòng ngừa được không?

Không có cách phòng ngừa đặc hiệu vì đây là phản ứng miễn dịch bất thường khó lường trước.

Chẩn đoán bằng cách nào?

Xét nghiệm APTT kéo dài bất thường mà không rõ nguyên nhân là dấu hiệu gợi ý đầu tiên. Xét nghiệm định lượng yếu tố VIII/IX giảm kèm phát hiện chất ức chế (kháng thể) trong máu giúp khẳng định chẩn đoán, đồng thời cần phân biệt với hemophilia bẩm sinh và một số rối loạn đông máu khác.

Điều trị như thế nào?

Với chảy máu nhẹ, thuốc chống tiêu sợi huyết (tranexamic acid) hoặc desmopressin có thể đủ. Chảy máu trung bình đến nặng cần nâng nồng độ yếu tố đông máu bằng chế phẩm cô đặc, hoặc dùng "chất bắc cầu" khi nồng độ kháng thể ức chế cao. Song song đó, cần điều trị ức chế miễn dịch để loại bỏ dần kháng thể gây bệnh — đây là bệnh cần theo dõi và điều trị tại cơ sở chuyên khoa huyết học do nguy cơ chảy máu nặng và chi phí điều trị đáng kể.