Lơ xê mi lympho cấp ở trẻ em: cha mẹ cần biết gì?

Lơ xê mi lympho cấp — hay bệnh bạch cầu cấp dòng lympho — là loại ung thư phổ biến nhất ở trẻ em, chiếm khoảng một phần tư đến một phần ba tổng số ca ung thư trẻ em. Bệnh xảy ra khi tủy xương tạo ra quá nhiều tế bào lympho non chưa trưởng thành, lấn át chỗ của các tế bào máu bình thường. Bệnh hay gặp nhất ở trẻ từ 2-5 tuổi.

Điều đầu tiên nhiều cha mẹ muốn biết: đây không phải lỗi của ai cả. Phần lớn trường hợp là do một thay đổi di truyền xảy ra ngẫu nhiên trong quá trình phát triển của trẻ (gọi là đột biến "soma"), chứ không phải điều gì cha mẹ đã làm sai hay di truyền từ gia đình.

Dấu hiệu cha mẹ nên chú ý

Nhiều triệu chứng ban đầu khá giống các bệnh trẻ em thông thường, nên dễ bị bỏ qua:

• Sốt dai dẳng, đáp ứng kém với kháng sinh
• Mệt mỏi, chán ăn, sụt cân
• Da xanh xao, dễ bầm tím, chảy máu chân răng hoặc chảy máu cam
• Đau xương/khớp — trẻ nhỏ có thể biểu hiện bằng việc đi khập khiễng hoặc không chịu đi bộ, dễ bị nhầm với đau do phát triển xương thông thường
• Hạch to, gan hoặc lách to

Khi nào cần đưa trẻ đi khám ngay: sốt kéo dài không rõ nguyên nhân kèm mệt lả, xuất hiện nhiều vết bầm tím cùng lúc, hoặc chảy máu khó cầm — nên đi khám sớm thay vì tự theo dõi ở nhà.

Chẩn đoán bằng cách nào?

Cũng như ở người lớn, xét nghiệm quyết định là tủy đồ — kiểm tra tủy xương xem tỷ lệ tế bào non có từ 20% trở lên không. Sau đó, bác sĩ sẽ làm thêm xét nghiệm dấu ấn miễn dịch (để biết bệnh thuộc dòng lympho B hay T) và xét nghiệm gen/nhiễm sắc thể — bước này đặc biệt quan trọng ở trẻ em vì nó giúp xếp trẻ vào đúng nhóm nguy cơ, từ đó quyết định cường độ điều trị phù hợp, không điều trị "quá tay" hay "chưa đủ".

Điều trị như thế nào?

Điều trị ở trẻ em cần thực hiện tại cơ sở chuyên khoa huyết học nhi, thường kéo dài khoảng 2 năm qua nhiều giai đoạn: tấn công, củng cố, và duy trì. Đây là một trong những lĩnh vực ung thư có tiến bộ điều trị rõ rệt nhất nhiều thập kỷ qua nhờ các nghiên cứu quốc tế liên tục cải tiến phác đồ — phần lớn trẻ mắc bệnh đáp ứng tốt với điều trị hiện nay. Trong một số trường hợp thuộc nhóm nguy cơ cao hoặc tái phát, ghép tế bào gốc tạo máu có thể được cân nhắc thêm.