Sốt ở người giảm bạch cầu hạt: vì sao cần nhập viện ngay

Sốt giảm bạch cầu hạt là một trong những biến chứng nguy hiểm nhất sau hóa trị ung thư nói chung và bệnh máu ác tính nói riêng — và là lý do vì sao bác sĩ luôn dặn người bệnh phải nhập viện ngay nếu sốt trong giai đoạn này, thay vì tự theo dõi ở nhà như một cơn sốt thông thường. Định nghĩa cụ thể: sốt trên 38,3°C đo một lần, hoặc trên 38°C đo hai lần cách nhau trong 2 giờ, xảy ra khi số lượng bạch cầu trung tính (loại bạch cầu chống nhiễm trùng chính) giảm xuống dưới 0,5 G/L. Đây là tình huống có thể gây biến chứng nặng cho 20-30% người bệnh nếu không xử trí kịp thời.

Vì sao xảy ra?

Hóa trị tiêu diệt cả tế bào ung thư lẫn tế bào tủy xương khỏe mạnh, khiến bạch cầu trung tính — hàng rào bảo vệ chính chống nhiễm trùng — giảm mạnh trong một khoảng thời gian sau mỗi đợt hóa trị. Khi đó, ngay cả vi khuẩn thông thường vốn vô hại cũng có thể gây nhiễm trùng nặng.

Dấu hiệu nhận biết

Sốt thường là dấu hiệu sớm nhất và có khi là dấu hiệu rõ ràng duy nhất trong giai đoạn đầu — cơ thể có thể chưa kịp biểu hiện các dấu hiệu nhiễm trùng khu trú rõ ràng (ho, tiểu buốt, đau bụng...) như ở người có hệ miễn dịch bình thường, vì chính bạch cầu là thứ tạo ra các phản ứng viêm đó.

Khi nào cần đi khám ngay: bất kỳ cơn sốt nào xuất hiện trong giai đoạn dự kiến bạch cầu hạ sau hóa trị đều cần được coi là cấp cứu — đến bệnh viện ngay, không tự dùng thuốc hạ sốt và chờ theo dõi ở nhà, vì tình trạng có thể diễn tiến rất nhanh.

Ai dễ mắc hơn?

Người đang hóa trị bằng phác đồ mạnh (diệt tủy), người có tiền sử từng bị sốt giảm bạch cầu hạt trước đó, người có viêm loét niêm mạc miệng/tiêu hóa, hoặc thể trạng kém.

Có phòng ngừa được không?

Bác sĩ có thể chỉ định thuốc kích thích sinh bạch cầu (G-CSF) hoặc kháng sinh dự phòng ở người có nguy cơ cao, tùy phác đồ hóa trị. Người bệnh nên tuân thủ hướng dẫn vệ sinh, tránh nơi đông người trong giai đoạn bạch cầu dự kiến xuống thấp.

Chẩn đoán bằng cách nào?

Ngay khi có sốt, cần khám toàn diện tìm ổ nhiễm trùng (hô hấp, tiêu hóa, da, tiết niệu...), cấy máu (kể cả từ catheter nếu có), và làm các xét nghiệm đánh giá mức độ nặng để phân loại nguy cơ.

Điều trị như thế nào?

Nguyên tắc quan trọng nhất: bắt đầu kháng sinh phổ rộng ngay lập tức, không chờ kết quả cấy vi khuẩn (thường mất vài ngày) — vì trì hoãn điều trị có thể nguy hiểm đến tính mạng. Sau đó điều chỉnh kháng sinh theo kết quả xét nghiệm và đáp ứng lâm sàng. Người bệnh thường cần nhập viện theo dõi cho đến khi bạch cầu hồi phục và hết sốt ổn định.